DE EXPERT - VINCIANE DE TRAUX

Waarom verkocht Artcurial het servies van het Ritz Hotel? Hoe komt het dat oude meesters weer hip zijn? En kopen stripverzamelaars echt originele striptekeningen uit nostalgie? Luxury Leads praatte met Vinciane de Traux, directrice van Artcurial Belgiƫ, over de trends op de veiling- en kunstmarkt

Goed nieuws: Artcurial heeft de coronacrisis beter verteerd dan vele van zijn collega’s. Het Franse veilinghuis haalde in 2020 behoorlijke cijfers, organiseerde succesvolle (online) veilingen en moest niemand van zijn 180 medewerkers ontslaan. ‘Het voordeel is: we zijn geen kolos met 3000 man personeel. Door onze kleinere structuur zijn we even dynamisch als een KMO. We kunnen veel sneller schakelen dan de grote huizen,’ zegt Vinciane de Traux, de directrice van Artcurial België.

Toen Artcurial zich 8 jaar geleden in Brussel kwam vestigen kende nauwelijks iemand het Franse veilinghuis, opgericht in 2002. Vreemd eigenlijk, want in Frankrijk staan ze al jaren aan de top, maar bij ons bleef hun naamsbekendheid toen heel beperkt. ‘We komen echt van ver,’ zegt Vinciane. Inmiddels behoort Artcurial tot het vaste meubilair van grote veilinghuizen, actief in de Belgische hoofdstad. Behalve in tribale kunst houdt Artcurial veilingen in alle klassieke grote domeinen. Maar daarnaast is het ook sterk in nicheveilingen in de luxesector: auto’s, uurwerken, juwelen, wijnen, mode en zelfs vintage Hermès-tassen. ‘Wij vinden het boeiend om een breed aanbod te hebben. En we zien heel veel kruisbestuivingen: verzamelaars van strips, houden vaak van mooie wagens. Weinig verzamelaars hebben maar één interesse. Waarom zou een collectionneur van tekeningen van oude meesters niet geïnteresseerd kunnen zijn in originele striptekeningen?’

Empain

De Brusselse Vinciane de Traux werd geheadhunted bij Sotheby’s om het Brusselse filiaal van Artcurial te leiden. Hun hoofdkwartier is ondergebracht in een statig herenhuis aan het begin van de prestigieuze Franklin Rooseveltlaan, bekend van de vele ambassades en het kunstcentrum Villa Empain. De Traux en haar team houden er geen veilingen, wel cocktails, lezingen en presentaties van topstukken uit de komende veilingen in de andere filialen. ‘De taak van het Belgische filiaal van Artcurial is om de verzamelaars hier warm te maken voor onze veilingen. We nodigen ze uit voor previews. Maar we onderhouden ook veel contacten met families, die verzamelingen hebben en die eventueel ooit zouden kunnen verkopen.’

Het is hun stokpaardje: in 2019 slaagde Artcurial erin om 31 van die familiecollecties onder de hamer te brengen. Waaronder recent nog die van de Empains. Even opfrissen: Baron Edouard Empain (1852 – 1929) was een smoorrijke Waalse staalmagnaat, die rond de eeuwwisseling tram- en metrolijnen aanlegde in België, Frankrijk, Rusland, China en Egypte. In verschillende takken van de familie is verwoed verzameld in de voorbije eeuw. Baron François Empain had een interessante collectie 16de- en 17de-eeuwse schilderijen, die Artcurial in juni kon veilen. Het werd een groot succes, want voor de werken van Pieter Bruegel de Jonge, Jan Bruegel, Pourbus, Polidoro en Strozzi zijn opvallend hoge bedragen neergeteld. Geen enkel lot bleef onverkocht. In totaal bracht de veiling van oude meesters, waaronder de collectie van baron François Empain, 6,3 miljoen euro op. ‘Zo’n cataloog van een familiecollectie zit vol verhalen. Aan elk stuk kleeft die beroemde herkomst. Dat is belangrijk voor de kopers. In zo’n familiecollectie is niet alles van onschatbare waarde. Maar door de provenance kan Artcurial ook kunstobjecten van mindere kwaliteit in de catalogus opnemen. Het interessante is: vaak zitten stukken al decennia lang vast in familiehanden. Als die op veiling komen, zijn die ‘marktfris’. Sowieso is zo’n familiecollectie als een zolderschat die (her)ontdekt wordt. Ze is het equivalent van een zogenaamde barn find: een vondst van een vergeten zeldzame auto in een schuur. Dat is zowat het ultieme voor autoverzamelaars,’ vertelt Vinciane de Traux.

Nostalgie

Al even verrassend was dit jaar hun ‘Ritz’ veiling. Artcurial had in 2018 al de eer om het meubilair van het iconische Parijse hotel onder de hamer te brengen. En in juni 2020 werden de tafeldecoratie, de serviezen, het zilverwerk, de badjassen en de servetten verkocht. Intrinsiek hadden al die objecten uit de vijfsterren-palace op Place Vendôme helemaal geen hoge waarde. Maar de Ritz-provenance deed verzamelaars of souvenirjagers tóch opnieuw diep in de buidel tasten. ‘We haalden in totaal vier keer de laagste schatting. Het was een zogenaamde ‘white glove’ veiling: niks bleef onverkocht. De belangstelling was enorm. Misschien waren die kopers ooit met hun oma in het Ritz geweest. Of hadden ze daar de liefde van hun leven ontmoet. In ieder geval: veel mensen wilden een stukje van die iconische geschiedenis bij hun thuis hebben. De nostalgie naar de Ritz-magie heeft gewerkt.’

Nostalgie is ook een belangrijke drijfveer in de veilingen van strips en classic cars, weet Vinciane de Traux. ‘De auto’s waar je als kind naar opkeek worden later verzamelobjecten. Eenmaal je geld hebt om daarin te investeren, koop je de wagens uit je jeugd,’ vertelt de Artcurial directrice. Ze is er zelfs van overtuigd dat de markt voor originele striptekeningen – bijvoorbeeld die van Kuifje, Asterix of De Smurfen – grotendeels drijft op diezelfde soort nostalgie. In dat segment worden onvoorstelbare prijzen – het record is 2,6 miljoen euro bij Artcurial - neergeteld voor originele tekeningen uit albums. En België speelt – door zijn belangrijke stripgeschiedenis en vele verzamelaars – een belangrijke rol in die markt. ‘Ik heb dat nostalgie-effect ook heel duidelijk gemerkt op onze recente Tiny-veiling. ‘Tiny leert paardrijden’ of ‘Tiny gaat naar school’: iedereen heeft wel eens albums uit die 60s kinderboekenreeks gelezen,’ zegt de Traux. ‘We veilden 27 originele Tiny-tekeningen van illustrator Marcel Marlier. We hadden ze elk tussen de 5000 en 6000 euro geschat. Ze brachten in totaal 559 000 euro op, vijf keer meer dan verwacht.’

Oude meesters weer hip

Even opmerkelijk is de belangstelling voor oude meesters, die Artcurial de jongste jaren ondervond. Vooral bij een jong publiek slaan de ‘oncool’ geachte werken uit de 15de tot 17de eeuw weer aan. ‘Soms hebben we tot 14 telefoonlijnen voor één lot,’ zegt de Traux. ‘Er is een nieuwe generatie die weer aandacht heeft voor dat soort historische werken. Misschien keren ze zich wat af van het hedendaagse design of de hedendaagse kunst, die zijn plaats in de geschiedenis nog niet heeft? We doen ons best om dat soort veilingen ook toegankelijker te maken voor een jonger publiek, dat niet per se kenner is. In plaats van een cliché cocktail, nodigden we al geïnteresseerden uit voor een interessanter event. Veilingmeester Matthieu Fournier kwam dan in onze kantoren een rondleiding bij enkele themawerken geven. Hij vertelde er de ‘petites histoires’ bij, terwijl onze wijnkenner bijpassende wijnen serveerde. Zo leerde je op zo’n avond tenminste nog eens iets bij, in plaats van gewoon champagne te staan drinken.’

Waar Artcurial dit jaar ook mee verraste: het veilinghuis opende deze zomer een pop-up op de Zeedijk in Knokke. Een heel fris idee, maar is het niet wat tricky om je als veilinghuis zo expliciet op het terrein van de kunstgaleries te installeren? ‘We proberen om zo collegiaal mogelijk te zijn voor hen. Maar iedereen heeft zijn plaats in het ecosysteem. Voor deze pop-up hebben we werken bijeen gebracht van privéverzamelaars. Waaronder werk van Pol Bury, Louise Bourgeois, Tony Cragg en Evelyne Axell: kunst die goed bij de Knokse sfeer past. De verzamelaars die ons de werken bezorgden, willen ze liever niet op veiling brengen, maar wel privé te koop aanbieden via Artcurial. Het is een fijn experiment en een leuke manier om ook aanwezig te zijn in de belangrijkste kunstbadplaats van België.’

Fotografie door: Birger Stichelbaut